گلوب ولو GLOBE VALVE
گلوب ولو (Globe Valve) نوعی شیر صنعتی برای تنظیم و قطع و وصل جریان سیال است که با حرکت عمودی دیسک روی نشیمنگاه، میزان عبور جریان را کنترل میکند. این شیر به دلیل دقت بالا در کنترل دبی، در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی کاربرد گستردهای دارد.

گلوب ولو (Globe Valve) چیست؟ همه چیز درباره شیر کروی
شیر گلوب ولو (Globe Valve) یکی از شیرآلاتی است که در صنایع مختلف بسیار پرکاربرد شناخته میشود و از طرف داران بسیاری در بازار برخوردار است. این مدل شیر به نام های دیگری مانند شیر بشقابی، سوزنی و شیر کروی هم معروف است که علت گذاشتن این اسامی، شکل ظاهری کروی شکل و ساختار سوزنی شیر گلوب است. البته شیر سوزنی از آنجایی که با فشار درون لوله همجهت بسته میشود شیر یکطرفه کروی هم نام دارد. از این مدل شیر برای تنظیم، راهاندازی و قطع و وصل کردن مسیر جریان سیالاتی مانند گاز و مایع استفاده میشود. یکی از اجزای مهم شیر سوزنی دیسک است که برای مسدود کردن کامل مسیر عبور سیال ساخته شده است و میتواند کاملاً از جلوی مسیر عبور سیال کنار برود. اگر برای شیرآلات خود دچار مشکل شدهاید و میخواهید از شیری استفاده کنید که قابلیت ایجاد افت فشار بالاتری در سیال را داشته باشد و افت فشار جزئی در سیال جزو فاکتور های تعیین کننده نباشد پیشنهاد میکنیم از شیر بشقابی استفاده کنید زیرا به گونه ای طراحی شده است که یک قطعه بند آورنده دارد و برای استفاده در این موقعیت ها مناسب است. همانطور که میدانید شیرآلات مختلفی در مدل های دستی و اتوماتیک تولید میشوند و استفاده از هرکدام از این مدل ها مزایای مخصوص خود را دارد. شیرهای بشقابی هم میتوانند بهصورت دستی و اتوماتیک باشند که توسط قطعهای به نام اکچویتور استیمی که دیسک به آن متصل است عمل باز و بستهشدن را انجام دهد. این شیرها علاوه بر این که قادر به تنظیم جریان عبوری هستند در خطوط عبور سیال در کنار شیرهای کنترلی بهصورت سری در صنایع مختلف استفاده میشود و بهعنوان یک محرک الکتریکی کاربرد دارند. بدنه شیر سوزنی علاوه بر اینکه از لحاظ ظاهری گرد مانند است، به شکل اس انگلیسی که حالت خوابیده دارد هم ساخته میشود.
اجزای شیر گلوب ولو
شیرهای کروی مانند دیگر شیرآلات از قطعات متفاوتی با عملکردهای مختلفی ساخته شده است که در ادامه به معرفی هریک از این اجزای تشکیلدهنده میپردازیم.
عملگر یا محرک
یکی از اجزای شیر گلوب ولو که برای باز و بسته کردن طراحی شده، محرک است که عملکرد شیر را هم آسان تر میکند. جالب است بدانید که این قطعه انواع دیگری هم دارد و استفاده از آن در بسیاری از سیستم ها که کنترل جریان را انجام میدهد لازم است. به عنوان مثال برای چرخ زنجیری، اپراتور دنده ای، محرک الکتریکی، محرک الکترو هیدرولیک استفاده میگردد.
بوش یا آستین یوک
آستین یوک برای محافظت از میله حین انجام کار کاربرد دارد و مجموعه آن در بلبرینگ ها قابل نصب است. این قطعه به طور معمول با جنس آلیاژ آلومینیوم ریخته گری و برنز تولید میشود که بتوانند در برابر سایش مقاومت زیادی داشته باشند و نقطه ذوبشان هم بالاتر برود.
یوک
یوک یک قطعه در شیر کروی هست که بهصورت سخت و با حالتی سفت مانند تولید و عرضه میگردد. این قطعه در گلوب ولو برای مقاومت در برابر رانش محرک ساخته شده است که توسط یک حلقه گیری دوتکه و چهار پیچ گیره به بدنه متصل است و این اتصال باید بهصورت کاملاً محکم صورت بگیرد تا از بروز حادثه جلوگیری شود. برای تولید یوک از فولاد کربنی استفاده شده که البته برای ساخت آن با این ترکیب از روش ریخته گری استفاده شده است.
درپوش
مواد تشکیلدهنده این قطعه با ترکیبات بدنه شیر گلوب یکی است و ضخامت دیواره درپوش هم بر اساس استاندارد تولید شده است. در طراحی گلوب ولو یک بوش در قسمت صندلی عقب در داخل حفره پایینی درپوش قرار گرفته است تا زمانی که سوپاپ کاملاً باز است به طور خودکار بسته شود و در نتیجه به شیر اجازه دهد تا در حین کار دوباره عمل آببندی را انجام دهد. در حقیقت درپوش یک جعبه پرکننده دارد که حلقههای آب بندی درون آن را پر میکنند.
ساقه
در شیر های کروی ساقه از جنس فولاد ضدزنگ و ماشین کاری شده ساخته شده است و تکهتکه بدون چرخش با استفاده از یک حلقه سرگرد به دیسک متصل است و با یک نگهدارنده مهره دیسکی یکپارچه بودن کیت را تأمین میکند. برای اطمینان حاصل کردن از آببندی محکم و مؤثر در پشت صندلی یک شانه مخروطی طراحی شده است که اجازه میدهد تا جعبه پرکننده با دریچه در حال سرویس جایگزین شود. همچنین ساقه با استفاده از استاندارد های تعریف شده تولید میشود و در ماشین کاری سطح استحکام کمی دارد ولی در برابر خوردگی از مقاومت زیادی برخوردار است.
بدنه
یکی از قطعاتی که طبق استانداردها طراحی شده است بدنه شیر گلوب ولو است که در فولاد ریختهگری تولید میگردد. برای اینکه درپوش به بدنه متصل شود از یک وسیله به نام واشر آببند فشاری استفاده میشود. همانطور که گفته شد تمامی بدنه ها پاس های ریخته گری یکپارچه دارند که به صورت اندازه گیری شده و مطابق با استاندارد های تعریف شده تولید شدهاند و امکان ارائه اتصالات تخلیه را در صورت درخواست دارند.
دیسک
در شیرهای گلوب دیسک یک قطعه شناخته شده و مهم است که از جنس فولاد زنگ نزن ساخته شده است و در یک مدل چرخشی هم عرضه میشود که نحوه عملکرد آن به صورتی است که بتواند آزادانه روی ساقه بچرخد. دیسکها در انواع مختلفی تولید میشوند اما در شیر های گلوب ولو از نوع شل و پلاگ تولید شدهاند و میتوانند به شکل های توپی و سوزنی هم عرضه شوند.
کاربرد گلوب ولو
موقعیت هایی که برای سیال های پرفشار استفاده میشود از کربن استیل فورج شده یا فولاد ضد زنگ برای ساخت شیر استفاده میشود. انتخاب مواد تشکیل دهنده و متریال استفاده شده برای بدنهٔ شیر گلوب برای کاربرد هایی که گفته شد شامل اعضای تحت فشار است اما برای اجزای دیگر بدنه مثل سیت ها، دیسک و محور و محور متریال بهصورت جداگانه انتخاب میشود. پس به طور خلاصه برای مواردی که تخلیه بار فشار بالا صورت میگیرد و مواردی که تخلیه مایع در فشار پایین انجام میپذیرد شیرهای گلوب کاربرد دارد و میتوانند در سرویس های آب آشامیدنی، شیمیایی، هوا، روغنکاری و همه سرویس هایی که افت فشار در آن لزوم نداشته باشد استفاده شود.
انواع گلوب ولو
شیرهای گلوب با توجه به نوع قطعاتشان به دستههای مختلف تقسیم میشوند که شامل موارد زیر است. شیرها با توجه به نوع دیسکشان در انواع مختلفی در بازار وجود دارد که به سه دسته نوع توپی، نوع سوزنی و نوع ترکیبی و کامپوزیت تقسیم میشود.
نوع توپی
نوع توپی دیسک این شیرها در مواردی که سیستم ها با فشار و دمای پایین عمل میکنند کاربرد دارند. همچنین علاوه بر اینکه برای قطع و وصل کردن جریان استفاده میشوند قابلیت گرفتن گاز را هم دارند.
نوع سوزنی
نوع سوزنی این شیر ها به شکلی طراحی شده اند که جریان گاز را به نسبت مدل های دیگر بهتر میگیرد و در نتیجه خلوص بهتری را نیز دارد. نوع ترکیبی و کامپوزیت در آخر مدل ترکیبی و کامپوزیت دیسک شیر های کروی، برای شات آف کاربردی هستند زیرا در طراحی شان از یک رینگ غیر فلزی سخت استفاده شده است.همانطور که گفته شد با توجه به قطعات شیر گلوب انواع مختلفی دارند که یکی از این قطعه ها بدنه شیر است که بسته به نوع آن به دسته های مختلفی شامل گلوب ولو نوع z، گلوب ولو نوع y، گلوب ولو نوع زاویه ای تقسیم میشود.
گلوب ولو نوع Y TYPE
شیر های کروی نوع وای به شکلی طراحی شده اند که برای افت فشار بالا کاربرد داشته باشند. در طراحی این مدل شیر ها سیت و پایه زاویه ۴۵ درجه نسبت به لوله دارند که در زمانی که فشار بالا ایجاد میشود و مواردی که خطر افت فشار وجود دارد بتوانند بهدرستی عمل کنند.
شیر کروی نوع زاویه ای
یکی از انواع شیر های کروی که برای تغییر جهت جریان به شکل ۹۰ درجه استفاده میشود شیرهای کروی زاویه ای است. عملکرد این مدل بدین شکل است که دیسک در برابر جریان باز میشود و در موقعیتی که نوسان جریان وجود دارد کاربرد دارد زیرا این مدل شیر توانایی کنترل سیستم را دارا است.
